|
در کتابهای
جغرافیایی قدیم مانند صورت الارض ابواقاسم بن حوقل و احسن التقاسیم مقدسی و مسالک
الممالک اصطخری از زبان و لهجه مردم کومش سخن به میان رفته است .
در کتاب احسن
التقاسیم راجع به لسان اهل قومس و جرجان نوشته شده است . در زبان مردم قومس و جرجان
هاء هوّز مانند ( هاده ) و ( هاگی ) که مقدسی در کتاب احسن التقاسیم به عنوان نمونه
ذکر کرده در حال حاضر در لهجه مردم سمنان و شهمیرزاد وجود دارد .
...
به طور کلی لهجه
مردم سمنان و نواحی اطراف آن را می توان به پنج دسته مهم تقسیم کرد :
1 – زبان سمنانی 2 –
زبان شهمیرزادی 3 – زبان سنگسری 4 – زبان سرخه ای و 5 – زبان لاسگردی
...
در میان زبانهای پنج
گانه زبان سمنانی از همه قدیمی تر و کهنه تر می باشد . به غیر از پنج زبان اصلی که
هیچ گونه شباهت صوری با هم ندارند ، چند لهجه دیگر نیز در سمنان و دهکده های اطراف
آن وجود دارد که شناختن و به دست آوردن قواعد و دستور وریشه آنها مستلزم سالها
تحقیق است .
...
گویش شهمیرزادی
:
بی مناسبت نیست بخشی
از مقدمه ای را که استاد منوچهر ستوده در کتاب " فرهنگ سمنانی ، سرخه ای ، لاسگردی
، سنگسری ، شهمیرزادی " نوشته اند عینا" نقل کنیم :
" ... فقط اهالی
سمنان و دهات اطراف آن لهجه ای مشخص دارند که نه تنها از نظر تلفظ بلکه از لحاظ
اشتقاق و ریشه شناسی هیچ گونه شباهتی میان لهجه ایشان و لهجه همسایگان شان نیست .
نگارنده ( دکتر
ستوده ) این منطقه را " جزیره لهجه های سمنانی " خوانده و معتقد است که این سرزمین
، کانون یکی از لهجه های اصیل ایران است .
اگر شهر سمنان را
مرکز این لهجه بدانیم ، سرخه ، لاسگرد ، افتر و اروانه ، سنگسر و شهمیرزاد در همین
جزیره لهجه قرار می گیرند .
ممکن است پاره ای از
خوانندگان بر من ( دکتر ستوده ) خرده بگیرند و بگویند که لغات ساکنان شهمیرزاد نیز
با زبان طبری آمیختگی دارد و عده ای از ساکنان این محل به این زبان آشنایی دارند ،
از این رو نباید جزء آبادیهای این جزیره لهجه به شمار آید . نگارنده ( دکتر ستوده )
این آمیختگی را امری عرضی می داند ، زیرا از سالهای پیش بیست و پنج تاسی درصد اهالی
برای داد و ستد به آمل و بابل میرفته اند و بدون شک این رفت و آمد در تغییر یا ورود
لغات تازه موثر بوده است وگرنه میان شهمیرزاد و پاجی و میانه که نخستین آبادی های
جنوبی دودانگه است ، بیش از ده فرسنگ فاصله است و از راهی کوهستانی و بسیار دشوار
که از چاشم و گردنه زرنگیس می گذرد ، ممکن است میان این دو نقطه گاه گاهی ارتباط
برقرار شده باشد ، بنابراین همجواری که امری اضطراری و علتی طبیعی است در تغییر این
لهجه موثر نبوده است . گذشته از این ، لغات تغییر یافته این لهجه زیاد نیست و
نگارنده ( ستوده ) در گردآوری لغات شهمیرزادی به پیرانی که از محل بیرون نرفته
بودند ، تکیه کرده است . "
اما آنچه به نظر می
رسد این نکته است که در زمینه ارتباط گویش شهمیرزادی با گویش های طبری و سمنانی
باید مطالعات بیشتر و دقیق تری صورت گیرد و تنها نمی توان به عامل فاصله بین
آبادیهای جنوبی و دودانگه با شهمیرزاد بسنده کرد و این امر را دلیل عدم ... |
